اگر امروز در یک تورنمنت بین المللی تخته نرد بازی کنی، فقط با یک حریف و یک تخته روبه رو نیستی؛ پشت آن مسابقه مجموعه ای از قوانین، رنکینگ، فدراسیون های ملی، مسابقات جهانی و استانداردهای مشترک قرار دارد. یکی از مهم ترین نهادهایی که این ساختار را در سطح بین المللی دنبال می کند، WBGF یا World Backgammon Federation است.
WBGF یک فدراسیون بین المللی غیرانتفاعی و ثبت شده در اتریش است که هدفش توسعه و ترویج تخته نرد به عنوان یک ورزش ذهنی، سازمان دهی رقابت های بین المللی و ایجاد هماهنگی میان فدراسیون های ملی است.
WBGF مخفف چیست؟
WBGF مخفف World Backgammon Federation یا فدراسیون جهانی تخته نرد است. طبق اساسنامه، این سازمان یک انجمن ثبت شده بر اساس قوانین اتریش است و مقر رسمی آن در شهر شوآتس، اتریش قرار دارد. اساسنامه همچنین WBGF را از نظر سیاسی و مذهبی بی طرف تعریف می کند.
WBGF اساسا یک باشگاه بازیکنان نیست؛ ساختار آن بر پایه انجمن ها و فدراسیون های ملی تخته نرد شکل گرفته است. طبق اساسنامه، عضویت برای انجمن های ملی واجد شرایط تعریف شده و مقررات مشخصی برای پذیرش اعضا وجود دارد.
WBGF از کجا شروع شد؟
ریشه WBGF به سال ۲۰۱۴ برمی گردد؛ زمانی که European Backgammon Federation یا EUBGF در دوبروونیک کرواسی تاسیس شد. این سازمان در ابتدا با هدف توسعه و ترویج تخته نرد در اروپا فعالیت می کرد.
در سال ۲۰۱۸، EUBGF به World Backgammon Federation یا WBGF تبدیل شد تا گسترش فعالیت و ماموریت بین المللی آن را منعکس کند. به این ترتیب، ساختار سازمان از یک فدراسیون اروپایی به یک فدراسیون با ماموریت جهانی تغییر کرد.
WBGF دقیقا چه کار می کند؟
۱. هماهنگی و تنظیم مسابقات بین المللی
یکی از وظایف اصلی WBGF، تنظیم و هماهنگ سازی رقابت های تخته نرد در سطح بین المللی است. اساسنامه این سازمان، سازمان دهی مسابقات جهانی، تنظیم سیستم رقابت ها و تصویب و اجرای قوانین مسابقات را در حوزه فعالیت های آن قرار می دهد.
هدف این ساختار آن است که وقتی بازیکنان کشورهای مختلف در یک رقابت رسمی با یکدیگر روبه رو می شوند، چارچوب مشخصی برای برگزاری مسابقه وجود داشته باشد.
۲. برگزاری مسابقات جهانی
WBGF مسابقات جهانی مختلفی را برگزار می کند. در برنامه این فدراسیون، رقابت هایی مانند مسابقات جهانی تیمی، انفرادی، دوبل و تیمی زنان دیده می شود.
طبق اطلاعات رسمی WBGF، ریشه مسابقات تیمی و انفرادی این سازمان به سال ۲۰۱۴ برمی گردد و در سال های بعد در کشورهای مختلف برگزار شده اند. در سال ۲۰۲۶ نیز مسابقات جهانی تیمی، تیمی زنان و انفرادی WBGF در لندن برگزار شدند.
بنابراین WBGF فقط یک نهاد اداری نیست و بخشی از فعالیت آن مستقیما به برگزاری رقابت های بین المللی اختصاص دارد.
۳. رنکینگ جهانی بازیکنان
یکی از بخش های مهم فعالیت WBGF، سیستم Backgammon World Rankings یا BWR است. این سیستم در سال ۲۰۱۸ راه اندازی شد و بر اساس نتایج مسابقاتی ساخته می شود که مدیران مسابقات یا Tournament Directors به سیستم ارسال می کنند.
در سیستم آنلاین، مدیران مسابقات می توانند نتایج را مستقیما ثبت کنند و اطلاعات مسابقات و سوابق تاریخی بازیکنان نیز قابل مشاهده است. به این ترتیب، نتیجه یک مسابقه می تواند در یک سیستم بین المللی ثبت شود و بخشی از سابقه رقابتی بازیکن را تشکیل دهد.
به زبان ساده:
- برگزاری مسابقه
- ثبت نتیجه
- ورود نتیجه به سیستم
- به روزرسانی سابقه و رنکینگ بازیکن
۴. ایجاد قوانین و استانداردهای مشترک
یکی از اهداف WBGF ایجاد چارچوب مشترک برای تخته نرد رقابتی است. اساسنامه این سازمان، تصویب و اجرای قوانین مسابقات WBGF و تنظیم رقابت ها را در زمره فعالیت های اصلی آن قرار می دهد.
این موضوع به معنای یکسان بودن تمام جزئیات مسابقات محلی در سراسر جهان نیست؛ بلکه WBGF تلاش می کند برای رقابت های بین المللی و ساختار فدراسیون ها، چارچوب و استانداردهای مشترکی ایجاد کند.
۵. توسعه فدراسیون های ملی
WBGF فقط روی مسابقات بزرگ تمرکز ندارد. یکی از اهداف رسمی آن، تشویق توسعه سازمان های ملی و کمک به ایجاد فدراسیون های ملی در کشورهایی است که هنوز چنین ساختاری ندارند.
در این مدل، ساختار رقابتی می تواند از بازیکن و باشگاه به مسابقات ملی و سپس فدراسیون ملی و رقابت های بین المللی برسد. WBGF در سطح بین المللی میان این ساختارهای ملی نقش هماهنگ کننده و نماینده را ایفا می کند.
۶. نمایندگی منافع فدراسیون های عضو
طبق اساسنامه، WBGF علاوه بر سازمان دهی مسابقات، وظیفه نمایندگی صدای جامعه جهانی تخته نرد و حفاظت از منافع انجمن های عضو را نیز دنبال می کند. کمک به اعضا و حل اختلاف میان انجمن های عضو نیز در اهداف رسمی سازمان آمده است.
ساختار تصمیم گیری WBGF چگونه است؟
بالاترین رکن WBGF، General Assembly یا مجمع عمومی است. طبق اساسنامه، مجمع عمومی در موضوعاتی مانند عضویت، اصلاح اساسنامه و انتخاب ارکان سازمان نقش دارد.
در کنار مجمع عمومی، Executive Board یا هیئت اجرایی مسئول اداره سازمان و اجرای تصمیمات آن است. بنابراین ساختار WBGF بر پایه فدراسیون های عضو و سازوکار تصمیم گیری جمعی طراحی شده است.
چند کشور عضو WBGF هستند؟
تعداد اعضای WBGF در طول زمان تغییر کرده است. وب سایت رسمی این فدراسیون در حال حاضر شبکه ای متشکل از ۴۴ کشور عضو را در مناطق مختلف جهان معرفی می کند. در یک بیانیه رسمی منتشرشده در ژانویه ۲۰۲۶ نیز WBGF خود را فدراسیونی متشکل از ۴۴ کشور عضو معرفی کرده بود.
فهرست رسمی اعضا مناطق اروپا، آمریکا، آسیا-اقیانوسیه و خاورمیانه و آفریقا را پوشش می دهد.
WBGF چه تفاوتی با برگزارکننده مسابقه دارد؟
یک Tournament Organizer معمولا مسئول اجرای یک رویداد مشخص است؛ از تعیین محل و ثبت نام گرفته تا جدول مسابقات، مدیریت بازی ها و اعلام نتایج.
اما WBGF در سطحی گسترده تر فعالیت می کند و موضوعاتی مانند قوانین مسابقات، رنکینگ و عناوین بازیکنان، فدراسیون های ملی، مسابقات جهانی، استانداردهای اخلاقی و توسعه بین المللی تخته نرد را دنبال می کند.
به همین دلیل، بهتر است WBGF را بخشی از ساختار حکمرانی و سازمان دهی بین المللی تخته نرد دانست، نه صرفا برگزارکننده یک تورنمنت.
WBGF و WBIF چه تفاوتی دارند؟
WBGF و WBIF یا World Backgammon Internet Federation نام های مشابهی دارند، اما فعالیت هایشان یکسان نیست.
WBGF فدراسیون بین المللی تخته نرد است و روی ساختار فدراسیون های ملی، رقابت های جهانی، قوانین و رنکینگ تمرکز دارد. در مقابل، WBIF یک سازمان اینترنت محور است که چارچوب برگزاری مسابقات آنلاین ملی و بین المللی را فراهم می کند. خود WBGF نیز WBIF را در فهرست سازمان های وابسته معرفی کرده است.
بنابراین می توان به صورت ساده گفت:
- WBGF: ساختار جهانی فدراسیون و رقابت های بین المللی تخته نرد
- WBIF: ساختار بین المللی مسابقات آنلاین تخته نرد
WBGF و تلاش برای شناخته شدن تخته نرد به عنوان ورزش ذهنی
یکی از اهداف رسمی WBGF، توسعه و ترویج تخته نرد به عنوان یک Mind Sport یا ورزش ذهنی است. این موضوع در اساسنامه سازمان نیز به صراحت آمده است.
این رویکرد بر جنبه هایی مانند مهارت، تصمیم گیری، استراتژی و رقابت ورزشی در تخته نرد تاکید می کند. WBGF همچنین در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد که به International Mind Sports Association یا IMSA پیوسته است.
عضویت در IMSA به خودی خود به معنای المپیکی شدن تخته نرد نیست؛ این دو موضوع از نظر حقوقی و ورزشی یکسان نیستند. این عضویت را می توان در چارچوب تلاش WBGF برای تثبیت جایگاه تخته نرد در میان ورزش های ذهنی بین المللی بررسی کرد.
WBGF چه اهمیتی برای بازیکنان ایرانی دارد؟
برای بازیکنی که در سطح محلی بازی می کند، ممکن است WBGF در ابتدا چندان مهم به نظر نرسد. اما برای بازیکنی که قصد حضور در رقابت های بین المللی را دارد، ساختارهای فدراسیونی و سیستم های رسمی رنکینگ اهمیت بیشتری پیدا می کنند.
WBGF و WBIF مقرراتی برای واجد شرایط بودن بازیکنان جهت نمایندگی کشورها در رویدادهای بین المللی دارند. همچنین WBGF در فهرست سازمان های وابسته خود، WBIF را معرفی کرده و در این فهرست نام ایران نیز در میان کشورهایی دیده می شود که از طریق WBIF مسابقات قهرمانی ملی آنلاین برگزار می کنند.
در نتیجه، برای بررسی جایگاه تخته نرد ایران در ساختار بین المللی، باید میان عضویت یک فدراسیون ملی در WBGF و مشارکت ایران در ساختار آنلاین WBIF تفاوت قائل شد.
جمع بندی؛ WBGF در یک جمله چیست؟
WBGF یا World Backgammon Federation فدراسیونی بین المللی است که تلاش می کند تخته نرد رقابتی را با کمک قوانین و استانداردهای مشترک، رنکینگ جهانی، فدراسیون های ملی و مسابقات بین المللی، ساختارمندتر کند.
این سازمان در سال ۲۰۱۴ با نام EUBGF شکل گرفت و در سال ۲۰۱۸ به WBGF تغییر نام داد. امروز نیز شبکه ای از فدراسیون های ملی را در کنار مسابقات جهانی، سیستم رنکینگ و برنامه های توسعه ای خود هماهنگ می کند.
به همین دلیل، WBGF را می توان یکی از اجزای اصلی ساختار بین المللی تخته نرد دانست؛ ساختاری که در آن بازیکنان، باشگاه ها، فدراسیون های ملی و رقابت های جهانی در سطوح مختلف به یکدیگر متصل می شوند.